📐

SK · TINGKATAN 4 · BAB 2

Reka Bentuk Pangkalan Data Hubungan

📚 7 pelajaran · ⏱️ Anggaran 70 minit

ERD, kekardinalan (1:1, 1:M, M:N) dan normalisasi asas.

1Fahami konsep
2Lihat contoh
3Cuba aktiviti
4Semak kendiri
5Uji dengan kuiz

Reka Bentuk Pangkalan Data: ERD dan Kekardinalan

🎯 Hasil Pembelajaran

Membina ERD dan kardinaliti
Meleraikan hubungan M:N
Melaksanakan normalisasi hingga 3NF

Gambar Rajah Perhubungan Entiti (ERD)

ERD (Entity Relationship Diagram) ialah perwakilan grafik yang menunjukkan entiti, atribut dan hubungan antara entiti dalam pangkalan data. ERD dilukis SEBELUM pangkalan data dibina — ia adalah pelan reka bentuk.

Simbol ERD	Mewakili	Contoh
Segi empat tepat	Entiti	MURID, BUKU
Bujur/elips	Atribut	Nama, NoMurid (digariskan jika kekunci primer)
Rombus	Hubungan (kata kerja)	meminjam, mendaftar
Garisan	Penyambung antara simbol	-

Kekardinalan (Cardinality)

Kekardinalan menerangkan BILANGAN rekod sesuatu entiti yang boleh berhubung dengan rekod entiti lain. Tiga jenis kekardinalan wajib dikuasai.

Kekardinalan	Maksud	Contoh
Satu ke Satu (1:1)	Satu rekod entiti A berhubung dengan SATU rekod entiti B sahaja	Satu PENGETUA mengetuai satu SEKOLAH
Satu ke Banyak (1:M)	Satu rekod entiti A berhubung dengan BANYAK rekod entiti B	Satu KELAS mempunyai banyak MURID
Banyak ke Banyak (M:N)	Banyak rekod entiti A berhubung dengan banyak rekod entiti B	Banyak MURID meminjam banyak BUKU

🎯 TIP SPM: Hubungan M:N TIDAK boleh dilaksanakan terus dalam pangkalan data! Ia mesti DILERAIKAN kepada dua hubungan 1:M dengan jadual perantara (cth: PINJAMAN antara MURID dan BUKU). Ini soalan kertas 2 yang sangat kerap!

Contoh: ERD Sistem Perpustakaan

Entiti MURID (NoMurid*, Nama, Kelas) — entiti PINJAMAN (NoPinjaman*, NoMurid#, KodBuku#, TarikhPinjam, TarikhPulang) — entiti BUKU (KodBuku*, Judul, Pengarang). Tanda * ialah kekunci primer; # ialah kekunci asing. Hubungan: MURID 1:M PINJAMAN, dan BUKU 1:M PINJAMAN — meleraikan hubungan asal M:N antara MURID dan BUKU.

Kebergantungan Fungsi (Functional Dependency)

Kebergantungan fungsi menerangkan bagaimana nilai sesuatu atribut ditentukan oleh atribut lain (biasanya kekunci primer). Tiga jenis yang WAJIB dikuasai:

Jenis	Maksud	Contoh
Kebergantungan fungsi sepenuh	Atribut bukan kunci bergantung pada SELURUH kekunci primer	Pada {IdPelajar, KodSubjek}, Gred bergantung pada kedua-duanya
Kebergantungan fungsi separa	Atribut bukan kunci bergantung pada SEBAHAGIAN kekunci primer komposit sahaja	NamaPelajar bergantung pada IdPelajar sahaja (bukan KodSubjek)
Kebergantungan fungsi transitif	Atribut bukan kunci bergantung pada atribut bukan kunci LAIN	NamaKelas bergantung pada IdKelas, bukan terus pada IdPelajar

Tiga Bentuk Normalisasi (1NF, 2NF, 3NF)

Bentuk	Syarat
1NF (Bentuk Normal Pertama)	Setiap medan atomik (satu nilai sahaja), tiada kumpulan berulang, ada kekunci primer
2NF (Bentuk Normal Kedua)	Sudah 1NF DAN menghapuskan kebergantungan fungsi separa (semua atribut bergantung penuh pada kekunci primer)
3NF (Bentuk Normal Ketiga)	Sudah 2NF DAN menghapuskan kebergantungan fungsi transitif

🎯 TIP SPM (trial Johor/Kelantan): Hafal beza 2NF (buang kebergantungan SEPARA) dan 3NF (buang kebergantungan TRANSITIF). Soalan kerap beri penerangan dan minta anda namakan bentuk normalisasi (1NF/2NF/3NF).

Penukaran ERD ke Skema Hubungan

Skema hubungan menulis jadual dalam bentuk: NAMAJADUAL(kekunci_primer, atribut1, atribut2, kekunci_asing). Contoh: MURID(NoMurid, Nama, Kelas) dan PINJAMAN(NoPinjaman, NoMurid*, KodBuku*, TarikhPinjam) — tanda * menanda kekunci asing yang merujuk jadual lain.

Contoh: Penormalan Langkah demi Langkah

Peringkat	Tindakan
Tidak normal	Satu jadual, nama pelajar berulang bagi setiap subjek
1NF	Setiap sel satu nilai; kunci primer (IdPelajar + KodSubjek)
2NF	Pisah: PELAJAR(IdPelajar, Nama) dan DAFTAR(IdPelajar, KodSubjek, Gred)
3NF	Pisah subjek: SUBJEK(KodSubjek, NamaSubjek) - buang kebergantungan transitif

🧪 Cabaran Aplikasi

Normalisasikan jadual TEMPAHAN yang mencampurkan data pelanggan, produk dan pesanan hingga 3NF.

Rancang
Bina atau analisis
Uji
Terangkan keputusan

🧠 Semak Kendiri: Apakah beza kebergantungan separa dan transitif?

Jawapan: Separa bergantung pada sebahagian kekunci komposit; transitif bergantung melalui atribut bukan kunci lain.

Penerangan Mendalam

🎯 Standard Pembelajaran

2.2.1 Menentukan kunci primer dan kunci asing dalam jadual.
2.2.2 Mengenal pasti entiti dan atribut dalam sesuatu situasi.
2.2.3 Menentukan kekardinalan hubungan antara entiti.
2.2.4 Menentukan jenis kebergantungan fungsi.
2.2.5 Melaksanakan proses penormalan hingga bentuk normal ketiga (3NF).

💡 RUJUKAN: Buku Teks SK Tingkatan 4, Bab 2 Pangkalan Data Hubungan (2.2 Reka Bentuk Pangkalan Data Hubungan)

Gambaran Keseluruhan

Reka bentuk pangkalan data hubungan menentukan entiti, atribut, kunci dan hubungan sebelum sebarang jadual dibina. Proses penormalan digunakan untuk menghapuskan lewahan data dan anomali kemas kini. Reka bentuk yang baik menghasilkan jadual yang setiap satunya menerangkan satu perkara sahaja, dengan hubungan yang jelas melalui kunci primer dan kunci asing.

Entiti dan atribut

Entiti ialah satu kumpulan objek yang sama jenis dan bersifat unik dalam persekitaran pangkalan data, contohnya MURID, GURU atau BUKU. Atribut ialah ciri yang menerangkan entiti tersebut, contohnya nama, kelas dan tarikh lahir. Entiti menjadi jadual manakala atribut menjadi lajur.

Kunci primer

Kunci primer ialah atribut atau gabungan atribut yang mempunyai nilai unik bagi setiap rekod. Cirinya ialah nilainya mesti unik, tidak boleh berulang, dan tidak boleh ditinggalkan kosong (null). Kepentingannya ialah untuk mengenal pasti setiap rekod dengan tepat dan menjadi rujukan kepada jadual lain.

Kunci asing

Kunci asing ialah atribut dalam satu jadual yang merujuk kunci primer dalam jadual lain. Ia mewujudkan hubungan antara jadual dan menguatkuasakan integriti rujukan, iaitu nilai yang dimasukkan mesti wujud dalam jadual rujukan. Nilai kunci asing boleh berulang kerana banyak rekod boleh merujuk rekod induk yang sama.

Kekardinalan

Kekardinalan merujuk kepada bilangan rekod dalam satu entiti yang berkait dengan rekod dalam entiti lain. Kekardinalan satu-ke-satu (1:1) contohnya "Seorang warganegara mempunyai satu kad pengenalan sahaja". Kekardinalan satu-ke-banyak (1:M) contohnya seorang guru mengajar banyak murid. Kekardinalan banyak-ke-banyak (M:N) memerlukan jadual perantara.

Kebergantungan fungsi

Kebergantungan fungsi sepenuh berlaku apabila atribut-atribut bergantung sepenuhnya kepada kesemua atribut kunci dalam jadual. Kebergantungan fungsi separa berlaku apabila atribut-atribut bergantung kepada salah satu daripada atribut kunci sahaja. Kebergantungan fungsi transitif berlaku apabila atribut bergantung kepada atribut biasa yang lain dan bukan kepada kunci.

Bentuk normal pertama (1NF)

Objektif 1NF ialah memastikan setiap lajur adalah atomik iaitu mengandungi satu nilai sahaja, dan kunci primer dikenal pasti. Kumpulan berulang dikeluarkan. Isu yang masih wujud pada peringkat ini ialah jadual mungkin mempunyai kedua-dua kebergantungan fungsi sepenuh dan kebergantungan fungsi separa.

Bentuk normal kedua dan ketiga

Bentuk normal kedua (2NF) menghapuskan kebergantungan fungsi separa, iaitu setiap atribut bukan kunci mesti bergantung kepada keseluruhan kunci primer. Bentuk normal ketiga (3NF) menghapuskan kebergantungan fungsi transitif, iaitu atribut bukan kunci tidak boleh bergantung kepada atribut bukan kunci yang lain.

Glosari Istilah

📚 Glosari mini

Entiti: Kumpulan objek yang sama jenis dan bersifat unik dalam pangkalan data.
Atribut: Ciri yang menerangkan sesuatu entiti.
Kunci primer: Atribut bernilai unik yang mengenal pasti setiap rekod.
Kunci asing: Atribut yang merujuk kunci primer dalam jadual lain.
Kekardinalan: Bilangan rekod satu entiti yang berkait dengan rekod entiti lain.
Kebergantungan fungsi sepenuh: Atribut bergantung sepenuhnya kepada kesemua atribut kunci.
Kebergantungan fungsi separa: Atribut bergantung kepada salah satu daripada atribut kunci sahaja.
Kebergantungan fungsi transitif: Atribut bergantung kepada atribut biasa yang lain dalam jadual.
Penormalan: Proses menyusun jadual untuk menghapuskan lewahan dan anomali data.

0NF → 1NF (lajur atomik) → 2NF (hapus kebergantungan separa) → 3NF (hapus kebergantungan transitif)

Setiap peringkat penormalan menghapuskan satu jenis masalah kebergantungan yang menyebabkan lewahan data.

Contoh: Nama Buku yang bergantung hanya kepada Kod Buku dan bukan kepada kunci gabungan penuh ialah kebergantungan separa yang dihapuskan pada 2NF.

🎯 TIP: Jangan hafal istilah Reka Bentuk Pangkalan Data Hubungan secara terasing. Terangkan sebab, syarat penggunaan dan kesannya terhadap output.

Contoh Berpandu dan Amali

Kajian Kes Berpandu

Sebuah jadual BUKU PINJAMAN pada mulanya mengandungi Kod Buku, Nama Buku, Pengarang, ID Murid, Nama Murid, No Telefon Bimbit, Tarikh Pinjam dan Tarikh Hantar dalam satu jadual. Pada 1NF, kumpulan berulang dikeluarkan dan kunci primer gabungan (Kod Buku, ID Murid) dikenal pasti. Namun Nama Buku dan Pengarang bergantung hanya kepada Kod Buku, manakala Nama Murid dan No Telefon bergantung hanya kepada ID Murid — ini kebergantungan fungsi separa. Pada 2NF, jadual dipecahkan menjadi BUKU (Kod Buku, Nama Buku, Pengarang), MURID (ID Murid, Nama Murid, No Telefon) dan PINJAMAN (Kod Buku, ID Murid, Tarikh Pinjam, Tarikh Hantar). Pada 3NF, sebarang atribut yang bergantung kepada atribut bukan kunci dipecahkan lagi, contohnya jika Pengarang mempunyai Negara Pengarang, ia dipindahkan ke jadual PENGARANG.

🪜 Kaedah kerja yang boleh diikuti

1Kenal pasti entiti daripada situasi masalah yang diberikan.
2Senaraikan atribut bagi setiap entiti dan pastikan setiap lajur atomik (1NF).
3Pilih kunci primer bagi setiap entiti.
4Hapuskan kebergantungan fungsi separa dengan memecahkan jadual (2NF).
5Hapuskan kebergantungan fungsi transitif dengan memecahkan jadual (3NF).
6Tentukan kekardinalan dan tambah kunci asing, kemudian lukis ERD.

Perwakilan atau contoh teknikal

teks

Proses penormalan jadual BUKU PINJAMAN:

0NF: BUKU PINJAMAN (Kod Buku, Nama Buku, Pengarang,
     (ID Murid, Nama Murid, No Telefon), Tarikh Pinjam, Tarikh Hantar)

1NF: BUKU PINJAMAN (Kod Buku <KP>, Nama Buku, Pengarang,
     ID Murid <KP>, Nama Murid, No Telefon, Tarikh Pinjam, Tarikh Hantar)
     → lajur atomik, kunci primer gabungan dikenal pasti
     → masih ada kebergantungan fungsi separa

2NF: BUKU     (Kod Buku <KP>, Nama Buku, Pengarang)
     MURID    (ID Murid <KP>, Nama Murid, No Telefon)
     PINJAMAN (Kod Buku <KP>, ID Murid <KP>, Tarikh Pinjam, Tarikh Hantar)
     → kebergantungan fungsi separa dihapuskan

3NF: sebarang kebergantungan transitif dipecahkan lagi
     contoh: PENGARANG (ID Pengarang <KP>, Nama Pengarang, Negara)

Contoh tambahan

sql

-- Melaksanakan reka bentuk 3NF
CREATE TABLE BUKU (
  KodBuku  VARCHAR(10) PRIMARY KEY,
  NamaBuku VARCHAR(100),
  Pengarang VARCHAR(50)
);

CREATE TABLE MURID (
  IdMurid   VARCHAR(10) PRIMARY KEY,
  NamaMurid VARCHAR(50),
  NoTelefon VARCHAR(15)
);

CREATE TABLE PINJAMAN (
  KodBuku     VARCHAR(10),
  IdMurid     VARCHAR(10),
  TarikhPinjam DATE,
  TarikhHantar DATE,
  PRIMARY KEY (KodBuku, IdMurid),
  FOREIGN KEY (KodBuku) REFERENCES BUKU(KodBuku),
  FOREIGN KEY (IdMurid) REFERENCES MURID(IdMurid)
);

0NF → 1NF (lajur atomik) → 2NF (hapus kebergantungan separa) → 3NF (hapus kebergantungan transitif)

Setiap peringkat penormalan menghapuskan satu jenis masalah kebergantungan yang menyebabkan lewahan data.

Contoh: Nama Buku yang bergantung hanya kepada Kod Buku dan bukan kepada kunci gabungan penuh ialah kebergantungan separa yang dihapuskan pada 2NF.

🧪 Makmal Mini: Reka Bentuk Pangkalan Data Hubungan

Pilih satu masalah sekolah yang berkaitan dengan Reka Bentuk Pangkalan Data Hubungan. Hasilkan penyelesaian lengkap dan jelaskan setiap keputusan yang anda buat.

Nyatakan input, hasil yang dikehendaki dan kekangan.
Gunakan kaedah kerja di atas langkah demi langkah.
Rekod hasil setiap langkah supaya boleh disemak semula.
Uji sekurang-kurangnya tiga kes: biasa, sempadan dan tidak sah.
Tulis refleksi tentang satu penambahbaikan yang boleh dibuat.

🧠 Semak Kendiri: Apakah bukti bahawa penyelesaian bagi Reka Bentuk Pangkalan Data Hubungan berfungsi?

Jawapan: Bukti mesti menunjukkan input, proses, output dijangka, output sebenar dan alasan bahawa semua syarat penting telah diuji.

Rujukan Pantas dan Jadual Fakta

Rujukan Pantas

Bahagian ini merangkumkan fakta Reka Bentuk Pangkalan Data Hubungan yang paling kerap diuji. Gunakannya untuk ulang kaji pantas sebelum peperiksaan, bukan sebagai ganti kepada nota penuh.

Perkara	Butiran
Ciri kunci primer	Unik, tidak berulang, tidak boleh null.
Fungsi kunci asing	Menghubungkan dua jadual dan menjaga integriti rujukan.
Kekardinalan 1:1	Satu-ke-satu, contohnya warganegara dan kad pengenalan.
Kekardinalan 1:M	Satu-ke-banyak, contohnya guru dan murid.
Kekardinalan M:N	Banyak-ke-banyak, memerlukan jadual perantara.
Objektif 1NF	Pastikan lajur atomik dan kenal pasti kunci primer.
Objektif 2NF	Hapuskan kebergantungan fungsi separa.
Objektif 3NF	Hapuskan kebergantungan fungsi transitif.
Simbol hubungan dalam ERD	Rombus.

Tiga jenis kebergantungan fungsi

Jenis kebergantungan	Penerangan	Dihapuskan pada
Fungsi sepenuh	Atribut bergantung sepenuhnya kepada kesemua atribut kunci	Keadaan yang dikehendaki
Fungsi separa	Atribut bergantung kepada salah satu daripada atribut kunci sahaja	Bentuk normal kedua (2NF)
Fungsi transitif	Atribut bergantung kepada atribut biasa yang lain dalam jadual	Bentuk normal ketiga (3NF)

Istilah dan maksud dalam penyelesaian

Istilah	Maksud
Entiti	Kumpulan objek yang sama jenis dan bersifat unik dalam pangkalan data.
Atribut	Ciri yang menerangkan sesuatu entiti.
Kunci primer	Atribut bernilai unik yang mengenal pasti setiap rekod.
Kunci asing	Atribut yang merujuk kunci primer dalam jadual lain.
Kekardinalan	Bilangan rekod satu entiti yang berkait dengan rekod entiti lain.
Kebergantungan fungsi sepenuh	Atribut bergantung sepenuhnya kepada kesemua atribut kunci.
Kebergantungan fungsi separa	Atribut bergantung kepada salah satu daripada atribut kunci sahaja.
Kebergantungan fungsi transitif	Atribut bergantung kepada atribut biasa yang lain dalam jadual.
Penormalan	Proses menyusun jadual untuk menghapuskan lewahan dan anomali data.

Kata kunci yang wajib muncul dalam jawapan

Entiti
Atribut
Kunci primer
Kunci asing
Kekardinalan
Kebergantungan fungsi sepenuh

Teknik Menjawab Peperiksaan

Teknik Menjawab Bergaya Peperiksaan

Soalan Sains Komputer menilai ketepatan istilah dan kelengkapan isi. Bagi topik Reka Bentuk Pangkalan Data Hubungan, markah lazimnya diberikan mengikut bilangan isi yang betul, jadi bilangan isi dalam jawapan perlu sepadan dengan bilangan markah yang diperuntukkan.

Membaca kata tugas

Nyatakan atau Namakan — beri jawapan ringkas tanpa huraian panjang.
Terangkan atau Huraikan — beri pernyataan diikuti sebab atau kesan.
Bandingkan — sebut aspek yang sama, kemudian nyatakan kedua-dua pihak bagi setiap aspek.
Hitung — tunjukkan langkah pengiraan kerana markah proses turut diberikan.
Lakar atau Tulis kod — ikut simbol dan sintaks piawai; kesilapan sintaks menyebabkan markah ditolak.

Contoh Soalan dan Jawapan Model

Soalan 1 [4 markah]

Nyatakan ciri-ciri kunci primer dan kepentingannya.

🧠 Semak Kendiri: Jawapan model

Jawapan: Ciri: nilainya unik bagi setiap rekod, tidak boleh mengandungi data berulang, dan tidak boleh ditinggalkan kosong (null). Kepentingan: digunakan untuk mengenal pasti setiap rekod dalam jadual dengan tepat dan menjadi rujukan bagi kunci asing dalam jadual lain.

🎯 TIP: Berikan tiga ciri dan satu kepentingan, atau dua ciri dan dua kepentingan.

Soalan 2 [1 markah]

Jadual menunjukkan entiti MURID (Nama_Murid, No_KP) dan UNIT BERUNIFORM (Nama_Unit, IdUnit) di mana setiap murid menyertai satu unit sahaja dan setiap unit dianggotai seorang murid dalam senarai tersebut. Nyatakan kekardinalan bagi hubungan antara entiti tersebut.

🧠 Semak Kendiri: Jawapan model

Jawapan: Satu ke satu (1:1).

🎯 TIP: Tentukan bilangan rekod pada kedua-dua belah hubungan sebelum menulis jawapan.

Soalan 3 [4 markah]

Terangkan perbezaan antara kebergantungan fungsi sepenuh dengan kebergantungan fungsi separa.

🧠 Semak Kendiri: Jawapan model

Jawapan: Kebergantungan fungsi sepenuh berlaku apabila atribut-atribut bergantung sepenuhnya kepada kesemua atribut kunci dalam jadual. Kebergantungan fungsi separa pula berlaku apabila atribut-atribut bergantung kepada salah satu daripada atribut kunci sahaja, dan bukan kepada keseluruhan kunci gabungan.

🎯 TIP: Kata kunci pembeza ialah "kesemua atribut kunci" lawan "salah satu daripada atribut kunci".

Soalan 4 [3 markah]

Nyatakan objektif bentuk normal pertama (1NF), kedua (2NF) dan ketiga (3NF).

🧠 Semak Kendiri: Jawapan model

Jawapan: 1NF: memastikan setiap lajur adalah atomik dan mengenal pasti kunci primer. 2NF: menghapuskan kebergantungan fungsi separa. 3NF: menghapuskan kebergantungan fungsi transitif.

🎯 TIP: Satu objektif utama bagi setiap bentuk normal; jangan campur adukkan 2NF dengan 3NF.

Semakan akhir sebelum menyerahkan jawapan

Bilangan isi sepadan dengan bilangan markah.
Istilah teknikal dieja dan digunakan dengan betul.
Pengiraan menunjukkan langkah dan unit yang lengkap.
Kod atau carta alir menggunakan simbol dan sintaks piawai.
Setiap laluan atau kes yang diminta soalan telah dijawab.

Pengukuhan, KBAT dan Semak Kendiri

Salah Faham yang Perlu Dielakkan

Salah faham	Pembetulan
Kunci primer boleh mengandungi nilai null.	Kunci primer mesti unik dan tidak boleh ditinggalkan kosong.
Kunci asing mesti mempunyai nilai yang unik.	Nilai kunci asing boleh berulang kerana banyak rekod boleh merujuk rekod induk yang sama.
Penormalan bertujuan mengurangkan bilangan jadual.	Penormalan lazimnya menambah bilangan jadual untuk menghapuskan lewahan dan anomali.
Kebergantungan separa dihapuskan pada 3NF.	Kebergantungan separa dihapuskan pada 2NF; 3NF menghapuskan kebergantungan transitif.
Kekardinalan banyak-ke-banyak boleh dilaksanakan terus antara dua jadual.	Hubungan M:N memerlukan jadual perantara yang mengandungi kunci asing kedua-dua jadual.
Entiti dan atribut ialah perkara yang sama.	Entiti ialah kumpulan objek yang menjadi jadual; atribut ialah ciri yang menjadi lajur.

⚠️ AMARAN: Dalam jawapan penerangan, menulis definisi sahaja belum mencukupi. Kaitkan konsep Reka Bentuk Pangkalan Data Hubungan dengan situasi, langkah dan akibat.

Strategi Menjawab Soalan

Kerangka jawapan lengkap

Kenal pasti kata tugas seperti nyatakan, terangkan, bandingkan, analisis atau reka.
Gunakan istilah tepat daripada glosari dan berikan konteks.
Tunjukkan langkah, pengiraan, jadual kesanan atau bukti jika berkaitan.
Nyatakan sebab pemilihan serta kelemahan alternatif.
Semak unit, syarat sempadan, sintaks dan kesimpulan.

✍️ Latihan Pengukuhan dan KBAT

Terangkan Entiti menggunakan ayat sendiri dan satu contoh baharu.
Bandingkan Atribut dengan Kunci primer.
Gunakan kaedah kerja untuk menyelesaikan satu situasi baharu berkaitan Reka Bentuk Pangkalan Data Hubungan.
Analisis salah faham berikut dan betulkan: Kunci primer boleh mengandungi nilai null.
Cipta satu kes ujian yang boleh mendedahkan kesilapan dalam Reka Bentuk Pangkalan Data Hubungan.
Nilai penyelesaian anda dari sudut ketepatan, kejelasan, kecekapan dan keselamatan.

Semak Kendiri

🧠 Semak Kendiri: Betulkan pernyataan: Kunci primer boleh mengandungi nilai null.

Jawapan: Kunci primer mesti unik dan tidak boleh ditinggalkan kosong.

🧠 Semak Kendiri: Betulkan pernyataan: Kunci asing mesti mempunyai nilai yang unik.

Jawapan: Nilai kunci asing boleh berulang kerana banyak rekod boleh merujuk rekod induk yang sama.

🧠 Semak Kendiri: Betulkan pernyataan: Penormalan bertujuan mengurangkan bilangan jadual.

Jawapan: Penormalan lazimnya menambah bilangan jadual untuk menghapuskan lewahan dan anomali.

🧠 Semak Kendiri: Betulkan pernyataan: Kebergantungan separa dihapuskan pada 3NF.

Jawapan: Kebergantungan separa dihapuskan pada 2NF; 3NF menghapuskan kebergantungan transitif.

🧠 Semak Kendiri: Atribut bernilai unik yang mengenal pasti setiap rekod dipanggil kunci ___.

Jawapan: primer — Kunci primer tidak boleh berulang atau null.

🧠 Semak Kendiri: Atribut yang merujuk kunci primer dalam jadual lain dipanggil kunci ___.

Jawapan: asing — Kunci asing mewujudkan hubungan antara dua jadual.

🧠 Semak Kendiri: Kekardinalan di mana seorang warganegara mempunyai satu kad pengenalan sahaja ialah ___.

Jawapan: 1:1 — Ia dibaca sebagai satu-ke-satu.

Modul RESET — Fokus SPM

💡 MODUL RESET: Bahagian ini disari daripada Modul RESET Sains Komputer (Cikgu Adam Sofi) — fokus pada bentuk soalan sebenar Kertas 3770/1, silap lazim yang dipotong markah oleh pemeriksa, dan cara skema jawapan diberi.

Peta Modul — Apa yang Akan Dikuasai

Reka bentuk pangkalan data hubungan yang baik menghapuskan kelewahan (data redundancy) — fakta yang sama disimpan berulang kali. Dua alat utama: ERD untuk memodel entiti, atribut dan hubungan; dan normalisasi untuk memecahkan jadual lebar kepada jadual kecil supaya setiap fakta disimpan sekali sahaja. Normalisasi dibuat dalam tiga peringkat berturutan (1NF → 2NF → 3NF), setiap satu menyelesaikan satu masalah tertentu.

Bentuk soalan yang kerap diuji	Markah	Bahagian
Kenal pasti kunci primer dan kunci asing daripada jadual	2–3 m	A
Kenal pasti jenis kebergantungan fungsi (sepenuh / separa / transitif)	3 m	A
Lakar ERD lengkap dengan kekardinaliti bagi satu situasi	5–10 m	B
Normalisasikan jadual sehingga 3NF dan tulis skema akhir	5–7 m	B

Idea Utama

Atribut B bergantung fungsi kepada atribut A (ditulis A → B) jika mengetahui nilai A sudah cukup untuk menentukan nilai B. Kebergantungan separa (atribut bergantung pada sebahagian kunci gabungan sahaja) melanggar 2NF; kebergantungan transitif (atribut bukan kunci menentukan atribut bukan kunci lain) melanggar 3NF. Kebergantungan separa hanya boleh wujud jika kunci primernya gabungan.

Aliran — Normalisasi Satu Jadual hingga 3NF

🪜 Aliran langkah demi langkah

11NF: pastikan setiap sel mengandungi satu nilai sahaja; hapuskan kumpulan/nilai berulang dan tetapkan kunci primer.
2Senaraikan semua kebergantungan fungsi berdasarkan maksud data.
32NF: jika kunci primer gabungan, alihkan setiap atribut yang bergantung pada sebahagian kunci ke jadual baharu bersama bahagian kunci itu.
43NF: alihkan setiap atribut bukan kunci yang bergantung pada atribut bukan kunci lain ke jadual baharu.
5Tinggalkan kunci asing dalam jadual asal untuk mengekalkan hubungan.
6Tulis skema akhir: garis bawah kunci primer, tandakan kunci asing dengan *.

Contoh Berpandu Beranotasi

Contoh Berpandu — jadual bermasalah [gaya Bahagian B]

Jadual PINJAMAN(id_pinjam, no_murid, nama_murid, tingkatan, tajuk_buku) menyimpan nama dan tingkatan setiap murid berulang kali. Kenal pasti anomali dan normalisasikan hingga 3NF.

teks

PINJAMAN (asal — lebar)
 id_pinjam | no_murid | nama_murid | tingkatan  | tajuk_buku
 P01       | M1001    | Aminah     | 5 Bestari  | Sains Komputer
 P02       | M1001    | Aminah     | 5 Bestari  | Matematik Tambahan
 P03       | M1002    | Ravi       | 5 Cekal    | Fizik

Langkah / jawapan	Kenapa begitu
Anomali kemas kini	Jika Aminah bertukar kelas, tiga baris perlu dikemas kini. Terlepas satu → data tidak tekal.
Anomali penyisipan	Murid baharu yang belum meminjam buku tidak boleh direkodkan langsung.
Anomali penghapusan	Memadam P03 turut memadam kesemua maklumat Ravi daripada sistem.
Punca	no_murid → nama_murid, tingkatan (kebergantungan pada bukan kunci) — perlu jadual MURID berasingan.

🧠 Semak Kendiri: Jawapan penuh

Jawapan: MURID(no_murid, nama_murid, tingkatan) BUKU(id_buku, tajuk_buku) PINJAMAN(id_pinjam, no_murid*, id_buku*)

Silap Lazim — yang Dipotong Markah oleh Pemeriksa

Silap lazim	Sebab / pembetulan
Mencari kebergantungan separa dalam jadual berkunci primer tunggal	Kebergantungan separa hanya wujud jika kunci primernya gabungan. Kunci tunggal terus ke semakan 3NF.
Menganggap 1NF sudah memadai kerana "tiada sel kosong"	1NF menghendaki setiap sel bernilai atomik (satu nilai). Sel kosong bukan ujiannya.
Meletakkan kunci asing di jadual "satu", bukan jadual "banyak"	Kunci asing sentiasa diletakkan di sebelah "banyak" (M) yang merujuk kunci primer sebelah "satu" (1).
Lupa menandakan kekardinaliti pada ERD	ERD tanpa penanda 1 dan M tidak lengkap — markah hubungan hilang walaupun entiti betul.
Menggabungkan semula jadual "supaya nampak kemas"	Menggabung jadual selepas normalisasi memperkenalkan semula kelewahan. Kekalkan jadual berasingan.

Cara Skema Jawapan Diberi

Setiap markah ada sebabnya

Soalan kunci primer/asing: satu markah setiap jawapan; kunci gabungan mesti dinyatakan kedua-dua atribut untuk markah penuh.
Soalan jenis kebergantungan: satu markah setiap padanan betul (sepenuh / separa / transitif) — istilah mesti tepat.
ERD Bahagian B: markah dipecah kepada entiti betul, atribut + kunci primer, garisan hubungan, dan penanda kekardinaliti (1:M / M:M).
Normalisasi Bahagian B: markah bagi setiap jadual 3NF yang betul (nama, atribut, kunci primer digaris, kunci asing ditanda) — biasanya 1 markah satu jadual.

🎯 TIP RESET: Tiada jalan pintas. Jangan hafal membuta tuli — fahami sebab setiap langkah, syarat penggunaannya dan kesannya terhadap output.

Uji kefahaman anda 🎯

Daftar percuma untuk jawab kuiz topik ini, tanya AI Tutor, dan kumpul XP.

Daftar Percuma