Algoritma Bersarang dan Ulangan

Konsep Utama

Pilihan bersarang berlaku apabila satu keputusan berada dalam cabang keputusan lain. Ulangan melaksanakan blok berulang kali. Jejak nilai pemboleh ubah pada setiap pusingan untuk mengesan ralat.

Contoh Berpandu

Sistem gred mula-mula menguji sama ada markah sah. Hanya jika sah, keputusan kedua menentukan gred berdasarkan julat markah.

JIKA markah >= 0 DAN markah <= 100\n  JIKA markah >= 80\n    PAPAR "A"\n  JIKA TIDAK\n    PAPAR "Belum A"\n  TAMAT JIKA\nJIKA TIDAK\n  PAPAR "Tidak sah"\nTAMAT JIKA

Gambaran Keseluruhan

Struktur kawalan pilihan bersarang terdiri daripada satu struktur kawalan yang terbenam di dalam struktur kawalan yang lain. Struktur kawalan ulangan pula mengulangi satu set arahan sehingga suatu syarat dipenuhi. Set langkah yang berulang disebut gelung (loop) dan setiap ulangan gelung disebut lelaran (iteration).

Pilihan bersarang

Pilihan bersarang berlaku apabila satu struktur JIKA diletakkan di dalam blok JIKA atau JIKA TIDAK yang lain. Ia digunakan apabila keputusan kedua hanya bermakna selepas keputusan pertama diketahui. Contohnya, syarat kedua "adakah markah melebihi 80" hanya diuji jika syarat pertama "adakah murid hadir peperiksaan" adalah benar.

Menyusun syarat bersarang

Susunan syarat mempengaruhi hasil. Syarat yang lebih khusus perlu diuji sebelum syarat yang lebih umum, jika tidak laluan tertentu tidak akan tercapai. Setiap blok bersarang mesti mempunyai penanda tamat yang jelas supaya sempadan blok tidak keliru.

Gelung for

Gelung for digunakan apabila bilangan lelaran diketahui sebelum gelung bermula. Ia mempunyai nilai permulaan, nilai penamat dan langkah kenaikan. Contohnya ULANG i = 1 HINGGA 10 akan menjalankan badan gelung sebanyak sepuluh kali.

Gelung while

Gelung while digunakan apabila bilangan lelaran bergantung pada syarat yang mungkin berubah semasa program berjalan. Syarat diuji sebelum setiap lelaran, jadi badan gelung mungkin tidak dilaksanakan langsung jika syarat palsu dari mula. Pemboleh ubah dalam syarat mesti dikemas kini dalam badan gelung.

Gelung bersarang

Gelung bersarang ialah gelung di dalam gelung. Gelung luar mengawal baris manakala gelung dalam mengawal lajur, contohnya semasa mencetak corak bintang. Jumlah lelaran ialah hasil darab bilangan lelaran gelung luar dengan gelung dalam.

Gelung tidak berkesudahan

Gelung tidak berkesudahan (infinite loop) berlaku apabila syarat tamat tidak pernah dipenuhi, contohnya apabila pemboleh ubah kawalan tidak dikemas kini. Ini menyebabkan atur cara tergantung. Semasa mereka bentuk gelung, pastikan setiap lelaran membawa keadaan lebih hampir kepada syarat tamat.

Mengesan ralat dengan jadual kesanan

Jadual kesanan merekod nilai setiap pemboleh ubah pada setiap lelaran. Bagi gelung bersarang, jadual perlu menunjukkan nilai kedua-dua pemboleh ubah kawalan. Ralat lazim ialah gelung berjalan satu kali lebih atau kurang (ralat off-by-one) akibat menggunakan < sedangkan sepatutnya <=.

Glosari Istilah

Kajian Kes Berpandu

Sebuah atur cara perlu memaparkan gred bagi lima orang murid. Gelung for digunakan kerana bilangan murid diketahui. Di dalam gelung, pilihan bersarang menentukan gred: jika murid hadir, syarat dalam menyemak markah untuk menentukan A, B atau C; jika murid tidak hadir, atur cara memaparkan "Tidak hadir" tanpa menyemak markah langsung. Jadual kesanan menunjukkan nilai i dari 1 hingga 5 dan gred yang dipaparkan pada setiap lelaran, membolehkan murid mengesahkan bahawa gelung berjalan tepat lima kali.

Perwakilan atau contoh teknikal

for i in range(1, 6):
    hadir = input(f"Murid {i} hadir? (y/t): ")
    if hadir == "y":
        markah = int(input("Markah: "))
        if markah >= 80:
            print("Gred A")
        elif markah >= 60:
            print("Gred B")
        else:
            print("Gred C")
    else:
        print("Tidak hadir")

Contoh tambahan

# Gelung bersarang mencetak corak bintang
for baris in range(1, 5):        # gelung luar: 4 baris
    for lajur in range(1, baris + 1):  # gelung dalam
        print("*", end="")
    print()

# Output:
# *
# **
# ***
# ****

Rujukan Pantas

Bahagian ini merangkumkan fakta Algoritma Bersarang dan Ulangan yang paling kerap diuji. Gunakannya untuk ulang kaji pantas sebelum peperiksaan, bukan sebagai ganti kepada nota penuh.

Gelung for berbanding gelung while

Istilah dan maksud dalam penyelesaian

Teknik Menjawab Bergaya Peperiksaan

Soalan Sains Komputer menilai ketepatan istilah dan kelengkapan isi. Bagi topik Algoritma Bersarang dan Ulangan, markah lazimnya diberikan mengikut bilangan isi yang betul, jadi bilangan isi dalam jawapan perlu sepadan dengan bilangan markah yang diperuntukkan.

Contoh Soalan dan Jawapan Model

Soalan 1 [3 markah]

Nyatakan output bagi segmen kod berikut: for i in range(1, 4): for j in range(1, 3): print(i, j)

Soalan 2 [4 markah]

Tulis pseudokod menggunakan pilihan bersarang untuk menentukan sama ada seorang murid layak menyertai kelab: murid mesti berumur 13 tahun ke atas dan mempunyai kehadiran melebihi 80%.

Soalan 3 [2 markah]

Kenal pasti ralat dalam segmen kod berikut dan nyatakan kesannya: i = 1; while i <= 5: print(i)

Soalan 4 [3 markah]

Bina jadual kesanan bagi segmen berikut dan nyatakan nilai akhir jumlah: jumlah = 0; for i in range(1, 5): jumlah = jumlah + (i * 2)

Salah Faham yang Perlu Dielakkan

Strategi Menjawab Soalan

Semak Kendiri