Struktur Kod Arahan

Konsep Utama

Struktur jujukan berjalan dari atas ke bawah. Struktur pilihan memilih laluan berdasarkan syarat, manakala ulangan mengulangi blok. Atur cara sebenar lazimnya menggabungkan ketiga-tiganya.

Contoh Berpandu

Program kuiz mengulangi lima soalan, menyemak setiap jawapan, menambah markah jika betul dan memaparkan jumlah pada akhir.

markah = 0\nfor nombor in range(1, 6):\n    jawapan = input(f"Jawapan {nombor}: ")\n    if jawapan.lower() == "betul":\n        markah += 1\nprint("Markah:", markah)

Gambaran Keseluruhan

Atur cara yang kompleks lazimnya mengandungi gabungan pelbagai struktur kawalan supaya atur cara yang dibina lebih interaktif dan mampu membuat pilihan bagi memberi keputusan yang tepat. Terdapat empat jenis struktur kawalan yang dipelajari, iaitu struktur kawalan jujukan, pilihan, bersarang dan ulangan. Semua contoh dalam bab ini menggunakan bahasa pengaturcaraan Python.

Struktur kawalan jujukan

Jujukan ialah struktur paling asas dan setiap arahan dilaksanakan satu demi satu dari atas ke bawah. Tiada arahan dilangkau dan tiada arahan diulang. Kebanyakan atur cara bermula dengan jujukan input, proses dan output sebelum struktur lain ditambah.

Struktur kawalan pilihan

Pilihan membolehkan atur cara memilih laluan berdasarkan syarat. Dalam Python, bentuknya ialah if, if...else dan if...elif...else. Syarat mesti menghasilkan nilai boolean. Blok kod di bawah setiap syarat ditentukan oleh inden, bukan kurungan.

Struktur kawalan bersarang

Struktur bersarang ialah struktur kawalan yang diletakkan di dalam struktur kawalan yang lain. Ia digunakan apabila keputusan kedua hanya bermakna selepas keputusan pertama diketahui. Inden bertingkat menunjukkan tahap kebersarangan dalam Python.

Struktur kawalan ulangan

Ulangan mengulangi satu blok arahan. Gelung for digunakan apabila bilangan ulangan diketahui, manakala gelung while digunakan apabila ulangan bergantung pada syarat. Fungsi range() dalam Python menjana urutan nombor untuk gelung for.

Peranan inden dalam Python

Berbeza dengan bahasa lain yang menggunakan kurungan kerinting, Python menggunakan inden untuk menentukan blok kod. Inden yang tidak konsisten menyebabkan ralat IndentationError atau menukar logik atur cara. Amalan piawai ialah empat ruang bagi setiap tahap inden.

Menggabungkan struktur kawalan

Masalah sebenar lazimnya memerlukan gabungan struktur. Contohnya, gelung untuk memproses senarai murid, pilihan untuk menentukan gred setiap murid, dan pilihan bersarang untuk mengendalikan kes khas seperti murid tidak hadir. Bina satu struktur pada satu masa dan uji sebelum menambah struktur seterusnya.

Pengujian dan pengesanan ralat

Uji atur cara dengan data biasa, data sempadan dan data tidak sah. Bagi struktur pilihan, pastikan setiap cabang diuji sekurang-kurangnya sekali. Bagi gelung, uji kes sifar lelaran, satu lelaran dan banyak lelaran. Gunakan print() sementara untuk memeriksa nilai pemboleh ubah semasa penyahpepijatan.

Glosari Istilah

Kajian Kes Berpandu

Sebuah atur cara kaunter koperasi sekolah memproses pembelian sehingga pengguna memilih untuk berhenti. Struktur jujukan digunakan untuk memaparkan menu dan membaca pilihan. Struktur ulangan while mengulangi proses selagi pengguna belum memilih untuk keluar. Di dalam gelung, struktur pilihan menentukan tindakan berdasarkan pilihan menu, dan struktur bersarang menyemak sama ada stok mencukupi sebelum pesanan direkodkan. Setiap cabang diuji berasingan sebelum keseluruhan atur cara diuji bersama.

Perwakilan atau contoh teknikal

jumlah = 0
teruskan = "y"

while teruskan == "y":                  # ulangan
    harga = float(input("Harga barang: "))   # jujukan
    kuantiti = int(input("Kuantiti: "))

    if kuantiti > 0:                    # pilihan
        if harga > 0:                   # bersarang
            jumlah = jumlah + (harga * kuantiti)
            print("Jumlah setakat ini: RM", jumlah)
        else:
            print("Harga mesti melebihi sifar")
    else:
        print("Kuantiti mesti melebihi sifar")

    teruskan = input("Tambah lagi? (y/t): ")

print("Jumlah akhir: RM", jumlah)

Contoh tambahan

# Pilihan pelbagai menggunakan if...elif...else
markah = int(input("Markah: "))

if markah >= 80:
    print("Gred A")
elif markah >= 60:
    print("Gred B")
elif markah >= 40:
    print("Gred C")
else:
    print("Gred D")

Rujukan Pantas

Bahagian ini merangkumkan fakta Struktur Kod Arahan yang paling kerap diuji. Gunakannya untuk ulang kaji pantas sebelum peperiksaan, bukan sebagai ganti kepada nota penuh.

Empat struktur kawalan

Istilah dan maksud dalam penyelesaian

Teknik Menjawab Bergaya Peperiksaan

Soalan Sains Komputer menilai ketepatan istilah dan kelengkapan isi. Bagi topik Struktur Kod Arahan, markah lazimnya diberikan mengikut bilangan isi yang betul, jadi bilangan isi dalam jawapan perlu sepadan dengan bilangan markah yang diperuntukkan.

Contoh Soalan dan Jawapan Model

Soalan 1 [4 markah]

Nyatakan empat jenis struktur kawalan yang digunakan dalam pengaturcaraan.

Soalan 2 [4 markah]

Tulis segmen atur cara Python yang meminta pengguna memasukkan lima nombor dan memaparkan jumlahnya.

Soalan 3 [1 markah]

Nyatakan output segmen kod berikut: x = 7; if x > 10: print("Besar"); elif x > 5: print("Sederhana"); else: print("Kecil")

Soalan 4 [2 markah]

Terangkan fungsi inden dalam bahasa pengaturcaraan Python.

Salah Faham yang Perlu Dielakkan

Strategi Menjawab Soalan

Semak Kendiri